NỘI THẤT BOULLE: BẬC THẦY VỀ MARQUETRY

Thật hiếm khi một nghệ sĩ được những người đương thời công nhận là thiên tài, nhưng những sáng tạo của Andre-Charles ‘Boulle ấn tượng đến mức mọi nhà quý tộc ở Pháp vào thế kỷ 17 đều yêu cầu có những tác phẩm của Boulle trong nhà của họ.

Được Jean-Baptiste Colbert, cố vấn thân cận của Nhà vua, miêu tả là ‘nghệ nhân khéo léo nhất ở Paris’, Boulle đã đi tiên phong trong phong cách làm đồ nội thất mới, một phong cách sẽ thay đổi lịch sử thiết kế mãi mãi.

Phong cách này được gọi là ‘phong cách Boulle’, hoặc ‘phong cách trang trí’, và đặc biệt là để chỉ phong cách trang trí đặc biệt tô điểm cho các tác phẩm của ông. Nhiều món đồ nội thất tốt nhất được làm từ Thế kỷ 19 và hơn thế nữa đã cập nhật phong cách của Boulle.

Boulle là ai?

Andre-Charles Boulle (1642-1732) là nhà sản xuất đồ nội thất lỗi lạc trong lịch sử nước Pháp. Ông đã đạt được danh hiệu uy tín của thủ tướng ébéniste du roi vào năm 1672 nhưng đã làm việc cho hoàng gia Pháp cả đời.

Cha và ông nội của ông đã được phép có vinh dự đặt xưởng của họ tại Cung điện Louvre. Họ cũng là những nhà sản xuất đồ nội thất cao cấp theo đúng nghĩa của họ.

Do đó, điều tự nhiên là Andre-Charles, mặc dù được đào tạo như một nhà điêu khắc và với khát vọng trở thành một họa sĩ, sẽ theo bước chân của họ.

Boulle đã dành cả cuộc đời của mình để làm việc cho triều đình Pháp, và đặc biệt là để trang bị lâu đài Chateau de Versailles mới đang được xây dựng bởi ‘Vua Mặt trời’ Louis XIV vào cuối thế kỷ 17.

The Chateau of Versailles

Cung điện Versailles kiểu Baroque rộng lớn của Louis XIV mà Andre-Charles Boulle đã giúp trang bị. © Wandernder Weltreisender qua Wikimedia Commons

Các thiết kế của ông đã thu hút được sự yêu thích của nhiều quý tộc Louis XIV, và sau đó là ngay cả với các hoàng gia châu Âu khác như Vua Anh George IV (1762–1830), người đã mua được một lượng lớn đồ nội thất của Boulle.

Tại sao Boulle lại được đánh giá cao như vậy?

Sự tinh tế, sáng suốt và tay nghề điêu luyện là những lý do chính khiến Boulle được săn đón nhiều như vậy trong suốt cuộc đời và sau này.

Một trong những đặc điểm khác thường trong nghề của ông là ông tự làm mọi thứ. Có lẽ lợi ích lớn nhất của công việc ébéniste hàng đầu là anh ta được giải phóng khỏi những hạn chế của các công hội thương mại, những người kiểm soát tất cả sản xuất.

Trong hệ thống hội quán, chỉ có thợ làm tủ mới được phép làm tủ, chỉ thợ đúc đồng mới được đúc đồ đồng, và chỉ có người mạ vàng mới được dát vàng lá lên. Mặt khác, Boulle chịu trách nhiệm cá nhân cho tất cả các công đoạn sản xuất này.

Boulle không chỉ là một nghệ nhân bậc thầy: ông còn là một nghệ nhân bậc thầy trong một số nghề thủ công khác nhau.

Ngoài tài năng đáng kinh ngạc, Boulle đã phát triển mạnh mẽ trong bầu không khí nghệ thuật thời đó một phần không nhỏ do mong muốn của người bảo trợ hoàng gia của mình, Louis XIV, về sự hùng vĩ, dư thừa và sang trọng.

Boulle clock with pedestal, at Met Museum

Chi tiết đồng hồ có bệ của Andre-Charles Boulle. Lưu ý việc đúc đồng, cũng như trang trí bằng đá cẩm thạch trên tác phẩm này, tất cả đều do chính Boulle hoàn thành. © Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan qua Wikimedia Commons

Nhu cầu thể hiện sự giàu có của Louis đã dẫn đến sự phát triển của một phong cách mới trong nghệ thuật trang trí, một phong cách dựa trên sự tốn kém và lộng lẫy. Phong cách này được gọi là phong cách Louis XIV , một phiên bản của phong cách Baroque trên toàn châu Âu phổ biến vào thời điểm đó, với những đặc điểm đặc trưng của Pháp.

Boulle và Louis XIV

Khi đó, thời đại của Louis XIV ở Pháp (trị vì 1643-1715) là một thời đại xa xỉ ở Pháp. Trong số tất cả các thợ thủ công làm việc ở Paris vào thời điểm đó, Boulle’s là thợ phức tạp nhất, đắt tiền nhất và sử dụng những vật liệu kỳ lạ nhất, lộng lẫy nhất: vàng, bạc, đồng, vỏ đồi mồi, đá cẩm thạch và các loại gỗ nhiệt đới như gỗ hồng sắc, gỗ mun và kingwood.

Ví dụ, một số món đồ nổi tiếng nhất của đồ nội thất Boulle sử dụng tông màu đen và vàng nổi bật, được tạo nên bởi sự tương phản của gỗ mun và đồng mạ vàng (ormolu) sẽ đảm bảo rằng đồ nội thất của anh ấy sẽ luôn nổi bật trong căn phòng.

Detail from a Boulle cabinet with the distinctive black and gold colour scheme

Chi tiết từ tủ Boulle với tông màu đen và vàng đặc biệt

Hiệu ứng lộng lẫy, bắt mắt mà Boulle có thể đạt được trong đồ nội thất của mình đồng nghĩa với việc anh ta sẽ nhanh chóng trở thành món đồ yêu thích của các quý tộc Pháp muốn thể hiện sự tinh tế và giàu có của họ.

Công việc boulle là gì?

Phong cách nội thất của Boulle đặc biệt đến nỗi ông đã đặt tên của mình cho những trang trí cuộn phức tạp, đặc trưng cho tác phẩm của mình.

Trang trí này được biết đến như là tác phẩm hoa văn , hoa văn hoa văn , hoa văn trang trí hoa văn hoặc đôi khi, đơn giản là hoa văn hoa văn .

Tác phẩm Boulle có thể dễ dàng nhận ra cả về hình dáng và chất liệu: nó rất phức tạp và được xác định bằng cách sử dụng các cuộn giấy, các họa tiết hoa lá và các thiết kế lá cây acanthus.

Ví dụ về tác phẩm khảm nổi tiếng của Boulle, sử dụng vỏ rùa, thiếc và đồng thau. © Mauritiusboy qua Wikimedia Commons

Điều thú vị là Boulle không thực sự phát minh ra phong cách trang trí này. Những tấm khảm cuộn phức tạp này đã được nhìn thấy trong công việc của cha ông và những người thợ thủ công khác trong thời đại của họ.

Nhưng điều mà Andre-Charles Boulle làm tốt hơn bất kỳ người tiền nhiệm nào của mình là sử dụng kỹ thuật này để tạo ra những đồ nội thất sáng tạo và đẹp mắt hơn bất kỳ ai khác vào thời điểm đó.

Phong cách trang trí của ông có ảnh hưởng đến mức nhiều thợ thủ công khác qua nhiều thời đại đã cố gắng tái tạo nó. Do đó, ‘Boulle work’ không chỉ đề cập đến đồ nội thất do Boulle sản xuất mà còn là đồ nội thất sử dụng phong cách trang trí đặc biệt này.

Thật vậy, phong cách Boulle hay còn gọi là đồ nội thất làm bằng gỗ tự nhiên đã trở nên đặc biệt phổ biến vào nửa sau của Thế kỷ 19 ở Pháp, khi một số đồ nội thất cổ tốt nhất kết hợp tác phẩm kiểu dáng với thiết kế của nó.

Tác phẩm Boulle đạt được nhờ kỹ thuật marquetry, một kỹ thuật làm tủ nổi tiếng là một trong những kỹ thuật phức tạp và khó thực hiện nhất.

Boulle marquetry

Marquetry đề cập đến kỹ thuật dát các mảnh vật liệu mỏng lên bề mặt gỗ của đồ nội thất.

Boulle marquetry là một dạng đặc biệt của kỹ thuật này bao gồm việc đặt các mảnh vật liệu quý như vỏ rùa, đồng thau, xương và pewter được cắt bằng tay để đạt được hiệu ứng phức tạp tuyệt vời được nêu ở trên.

Các vật liệu phổ biến nhất được sử dụng để tạo ra tác phẩm hoa văn là vỏ rùa và đồng thau, tạo ra một màu đỏ đẹp, có tính thẩm mỹ.

Tuy nhiên, các mảnh Boulle cũng sử dụng đồng, pewter, ngà voi, cũng như các loại gỗ khác nhau để tạo ra hiệu ứng tương tự.

(Nói chung) khảm Premiere partie boulle đề cập đến đồng thau trên mai rùa, trong khi contrapartie boulle inlay đề cập đến vỏ rùa được khảm trên đồng thau.

Boulle (và những người làm việc theo phong cách boulle) thường tạo ra những cặp tủ, trong đó một trong hai chiếc sẽ sử dụng tiệc ra mắt , và một cặp khác sử dụng contrapartie . Điều này sẽ có tác dụng đảo ngược các mô hình trên mỗi một trong các cặp.

Pair of Boulle cabinets utilising premiere partie and contrapartie inlay

Cặp tủ do Andre-Charles Boulle thiết kế, sử dụng kỹ thuật gia công bằng đồng thau và vỏ rùa. Lưu ý họa tiết trang trí trên mỗi ngăn tủ giống nhau, nhưng vật liệu đã bị đảo ngược.

Đồ nội thất Boulle

Hầu hết các hạt cẩm thạch Boulle có thể được tìm thấy trên các đồ nội thất lớn. Bản thân Boulle cũng nổi tiếng với những chiếc bàn làm việc cũng như những bộ giáp lớn, ấn tượng.

Đây sẽ là những món đồ nội thất quan trọng nhất trong một căn phòng vào Thế kỷ 17 và 18, và sẽ được dùng để trưng bày những tài sản quý giá nhất của chủ nhân.

Một số tác phẩm nổi tiếng nhất của Boulle đang được trưng bày tại Louvre, nơi ông sống, cũng như tại các bảo tàng quốc tế. Những mảnh này đã truyền cảm hứng cho vô số đồ nội thất được làm từ Thế kỷ 18 và 19.

Một ví dụ về tác phẩm tuyệt đẹp của Boulle được gọi là Tủ Mazarine (được biết đến như vậy vì nó được đặt tại Bibliotheque Mazarine ở Paris), hiện được trưng bày tại Bảo tàng Met.

The Mazarin commode by Andre-Charles Boulle

Chiếc tủ Mazarin của Andre-Charles Boulle, được trưng bày tại Bảo tàng Met ở New York. © Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan qua Wikimedia Commons

Đó là một chiếc tủ hoàn toàn độc đáo, sáng tạo mà Boulle lần đầu tiên thiết kế cho Grand Trianon tại Versailles.

Những chiếc chân cong và phình ra của nó là điều bất thường đối với đồ nội thất thời đó. Tác dụng của đồ nội thất như vậy là thu hút sự chú ý vào chính nó trong một căn phòng. Nội thất phong cách Boulle không là gì nếu không phải là một tuyên bố nội thất.

Đồng hồ Boulle và đèn chùm

Ngoài đồ nội thất, Boulle còn chịu trách nhiệm thiết kế đồng hồ và đèn chùm.

Ở đây, lớp khảm bằng đồng thau và vỏ rùa cổ điển đã được sử dụng để tạo ra hiệu quả tuyệt vời, nhưng trên các bề mặt nhỏ hơn, khó trang trí hơn và phức tạp hơn.

Những món đồ này bao gồm từ những chiếc đồng hồ để bàn nhỏ, tinh tế đến những chiếc đồng hồ vỏ dài lớn.

Di sản của Boulle là gì?

Di sản của Boulle về nghệ thuật trang trí rất tuyệt vời, mặc dù những tác phẩm của chính ông hiếm khi tồn tại bên ngoài các viện bảo tàng.

Mặc dù những mảnh ghép của Boulle là kết quả của sự khéo léo tuyệt vời, nhưng sự phức tạp của hàng nghìn mảnh vật liệu khảm chỉ được giữ cố định bằng keo có nghĩa là những mảnh ghép này đã không tồn tại theo thời gian.

Tuy nhiên, những tác phẩm gần đây được làm theo phong cách Boulle tiếp tục được ưa chuộng và sử dụng các phương pháp cũng như vật liệu được thiết kế để tồn tại lâu dài. Và chúng vẫn tiếp tục được ưa chuộng cho đến nay.